Câu chuyện James Watson và bài học về biến thể di truyền lặn

James Watson và Francis Crick là hai nhà nhà khoa học đoạt giải Nobel với công trình mô tả cấu trúc DNA.

Nhiều năm sau, James Watson lại trở thành một nhân vật đặc biệt trong lịch sử di truyền học: bộ gen cá nhân của ông là một trong những bộ gen người đầu tiên được giải trình tự. Và, người ta phát hiện ông mang một biến thể được cho là “có hại” trong gen ERCC6.

Đây là gen liên quan đến hội chứng Cockayne, một bệnh di truyền lặn rất nặng, gây thoái hóa thần kinh, chậm phát triển và nhiều biểu hiện toàn thân nghiêm trọng.

Vấn đề là: James Watson hoàn toàn không mắc hội chứng Cockayne.

Điều này khiến giới di truyền học phải dừng lại và suy nghĩ. Nếu một người khỏe mạnh, sống đến tuổi cao, có sự nghiệp khoa học lớn, lại mang một biến thể từng được xem là “gây bệnh thái hóa thần kinh nặng”, thì có thể một số biến thể trong y văn đã bị diễn giải quá mức.

Bài học từ câu chuyện này rất quan trọng, đặc biệt với các bệnh di truyền lặn. Trong bộ gen người có rất nhiều biến thể hiếm. Một người bình thường vẫn có thể mang các biến thể nhìn qua tưởng rất đáng sợ. Vì vậy, khi phân tích gen, bác sĩ và nhà nghiên cứu phải cực kỳ thận trọng.

Cần hỏi thêm nhiều câu hỏi:

Biến thể này có nằm trong vùng "hotspot" của gen không?

Bệnh cảnh của bệnh nhân có khớp với bệnh đã biết không?

Có bằng chứng từ cha mẹ không?

Biến thể này có gặp trong người khỏe mạnh không?

Có đủ dữ kiện lâm sàng, sinh học và di truyền để kết luận không?

Câu chuyện James Watson nhắc chúng ta rằng: trong di truyền học, dữ liệu gen không tự nói lên tất cả. Kết quả gen phải cần được kiểm chứng cùng với kiểu hình lâm sàng.

Tài liệu tham khảo

Wheeler DA, Srinivasan M, Egholm M, Shen Y, Chen L, McGuire A, He W, Chen YJ, Makhijani V, Roth GT, Gomes X, Tartaro K, Niazi F, Turcotte CL, Irzyk GP, Lupski JR, Chinault C, Song XZ, Liu Y, Yuan Y, Nazareth L, Qin X, Muzny DM, Margulies M, Weinstock GM, Gibbs RA, Rothberg JM. The complete genome of an individual by massively parallel DNA sequencing. Nature. 2008 Apr 17;452(7189):872-6. doi: 10.1038/nature06884. PMID: 18421352.

Hình: James Watson & Francis Crick bên chuỗi mô hình DNA

nguồn-Cold Spring Harbor Laboratory