Bại não – co cứng và những điều cha mẹ có thể làm ngay cho con
Khi nghe chẩn đoán bại não, nhiều cha mẹ thường lo lắng nhất về hai chữ: “co cứng”.
Co cứng không chỉ làm tay chân con khó cử động, mà còn ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, giấc ngủ, việc chăm sóc và cả tâm trạng của con.
1. Bại não là gì?
Bại não là một tình trạng tổn thương não xảy ra rất sớm (trước sinh, lúc sinh hoặc ngay sau sinh), gây ảnh hưởng lâu dài đến:
• Tư thế
• Vận động
• Trương lực cơ
Bại não không tiến triển nặng dần theo thời gian, nhưng biểu hiện có thể thay đổi nếu không được theo dõi và hỗ trợ đúng cách.
2. Co cứng là gì?
Co cứng là tình trạng:
• Cơ căng hơn bình thường
• Khi kéo tay chân con nhanh thì thấy cứng, giật, khó duỗi
• Phản xạ gân xương thường mạnh hơn
Co cứng là biểu hiện rất thường gặp trong bại não, đặc biệt ở thể co cứng.
Nếu kéo dài, co cứng có thể dẫn đến:
• Co rút gân cơ
• Hạn chế vận động
• Đau
• Khó chăm sóc (tắm rửa, thay đồ, bế bồng)
3. Một điều rất quan trọng:
Không phải lúc nào co cứng tăng lên cũng là “bệnh nặng hơn”
Trong thực tế, co cứng rất dễ tăng khi trẻ đang có những vấn đề khác trong cơ thể.
Và đây là những điều hoàn toàn có thể xử trí được.
4. Những việc cha mẹ có thể làm ngay để giúp giảm co cứng cho con
1. Loại bỏ nhiễm trùng tiểu
• Trẻ bại não dễ bị nhiễm trùng tiểu kín đáo
• Có thể không sốt, chỉ biểu hiện:
• Co cứng tăng
• Quấy khóc
• Ngủ kém
• Khi điều trị đúng nhiễm trùng → co cứng giảm rõ
Cha mẹ nên báo bác sĩ nếu thấy con:
• Co cứng tăng bất thường
• Tiểu khó, tiểu rát, nước tiểu đục/mùi lạ
2. Điều trị táo bón
Táo bón là nguyên nhân rất thường bị bỏ sót.
• Phân cứng, ứ đọng trong ruột → kích thích thần kinh → tăng co cứng
• Trẻ có thể:
• Rặn nhiều
• Khó chịu
• Co cứng tăng khi thay tã, vệ sinh
Điều chỉnh ăn uống, nước, thuốc nhuận tràng phù hợp
→ giảm co cứng rõ rệt, trẻ dễ chịu hơn.
3. Phòng và điều trị loét tì đè
• Da bị tổn thương, đau âm ỉ
• Trẻ không nói được → cơ thể “phản ứng” bằng cách tăng co cứng
Chăm sóc da, đổi tư thế, dùng đệm phù hợp
→ không chỉ bảo vệ da mà còn giảm kích thích gây co cứng
4. Phát hiện và xử trí gãy xương
• Một số trẻ bại não có xương yếu
• Gãy xương có thể xảy ra sau một va chạm rất nhẹ
• Trẻ không nói được → chỉ biểu hiện:
• Co cứng tăng
• Khóc khi chạm vào
• Không chịu vận động chi đó
Khi xử trí đúng gãy xương → co cứng sẽ giảm
5. Vì sao những điều “nhỏ” này lại quan trọng?
Vì:
Đau – khó chịu – kích thích trong cơ thể
→ làm hệ thần kinh phản ứng
→ co cứng tăng lên
Trước khi nghĩ đến thuốc mạnh hay can thiệp lớn,
việc đầu tiên là tìm và loại bỏ các “nguồn gây kích thích” này.
6. Thông điệp dành cho cha mẹ
• Co cứng không chỉ là vấn đề của cơ
• Rất nhiều yếu tố trong sinh hoạt hằng ngày ảnh hưởng đến co cứng
• Những việc tưởng như “chăm sóc cơ bản”
lại có tác động rất lớn đến chất lượng sống của con
Chăm sóc đúng – đều – kiên nhẫn
chính là nền tảng quan trọng nhất trong quản lý bại não và co cứng.
