Hôm nay, có hội nghị phẫu thuật động kinh tại Bệnh viện Nhi Đồng Thành phố.
Theo cách hiểu thông thường, phẫu thuật
là dành cho động kinh do căn nguyên cấu trúc (lesional)
Trong khi đó, công việc hiện tại của mình
lại nằm ở phía bên kia: động kinh do căn nguyên di truyền (genetic)
Tuy nhiên, về mặt khoa học, hai nhóm này có thực sự tách biệt không?
Trong di truyền học động kinh, biến thể số lượng bản sao (CNV-copy number variation) là một yếu tố nguy cơ đã được biết rõ, trên nhiều kiểu hình khác nhau.
Nhưng có một nhóm bệnh nhân thường không được đưa vào các nghiên cứu di truyền:
→ bệnh nhân có tổn thương trên MRI
→ hoặc các bất thường không rõ ràng
Vì giả định: nếu MRI đã có tổn thương, thì nguyên nhân đã được giải thích.
Một nghiên cứu trên European Journal of Human Genetics xem xét chính nhóm bệnh nhân này (*)
Các bệnh nhân có kiểu hình phức tạp, nhiều trường hợp có bất thường rõ hoặc nghi ngờ trên MRI.
Kết quả nghiên cứu: không có sự khác biệt về tần suất CNV giữa các nhóm có và không có bất thường MRI.
Điều này không chứng minh rằng mọi động kinh có tổn thương đều là di truyền.
Nhưng nó làm một việc khác: làm mờ ranh giới giữa động kinh cấu trúc (lesional) và di truyền (genetic) mà chúng ta vẫn nghĩ là rõ ràng.
Trong thực hành, phân biệt này vốn đã không ổn định.
Một tổn thương nhỏ trên MRI,
nhưng bệnh cảnh nặng và lan tỏa.
Một MRI không đặc hiệu,
nhưng lại đủ để khiến chúng ta dừng việc tìm kiếm nguyên nhân khác.
Có những trường hợp:
một tổn thương được xem là nguyên nhân,
cho đến khi xét nghiệm di truyền cho thấy điều ngược lại.
Nếu tổn thương trên MRI không thể giải thích toàn bộ kiểu hình, cần tìm thêm nguyên nhân di truyền.
Điểm đáng chú ý không nằm ở CNV.
Mà ở chỗ: ranh giới giữa “cấu trúc” và “di truyền” không ổn định như cách chúng ta sử dụng nó trong thực hành.
Hôm nay, mình đã không có mặt tại bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố.
Có lẽ, mình đã thực sự rẽ sang nhánh động kinh genetic
Nhưng mình vẫn hi vọng,
Một ngày nào đó
Có thể gặp lại ở chính điểm giao đó,
Giữa Lesional và Genetic
Tài liệu tham khảo
Helbig I, Swinkels ME, Aten E, Caliebe A, van 't Slot R, Boor R, von Spiczak S, Muhle H, Jähn JA, van Binsbergen E, van Nieuwenhuizen O, Jansen FE, Braun KP, de Haan GJ, Tommerup N, Stephani U, Hjalgrim H, Poot M, Lindhout D, Brilstra EH, Møller RS, Koeleman BP. Structural genomic variation in childhood epilepsies with complex phenotypes. Eur J Hum Genet. 2014 Jul;22(7):896-901. doi: 10.1038/ejhg.2013.262. Epub 2013 Nov 27. PMID: 24281369; PMCID: PMC4060113.
Biến thể số lượng bản sao (CNVs) là các yếu tố nguy cơ trên một phổ rộng các kiểu hình động kinh, bao gồm cả những dạng động kinh trước đây được xem là do tổn thương.
CNVs ban đầu được nghiên cứu trong các thể động kinh toàn thể vô căn/di truyền (IGE/GGE), sau đó được mở rộng sang các dạng động kinh không do tổn thương.
CNVs có nguy cơ quy kết khoảng 5%, không phụ thuộc vào kiểu hình động kinh, từ đó đặt câu hỏi về sự phân biệt lâu nay giữa nguyên nhân di truyền và nguyên nhân do tổn thương trong động kinh.
