Bài tập vật lý trị liệu & massage mặtcho trẻ liệt VII ngoại biên
Nguyên tắc cơ bản
Tập nhẹ – đều – mỗi ngày, không cần mạnh.
Ưu tiên chất lượng hơn số lượng.
Nếu trẻ mệt, quấy, hoặc đau → ngưng, nghỉ rồi tập lại sau.
1. Massage mặt – bước đầu quan trọng nhất
Massage giúp:
Tăng tuần hoàn máu
Giảm co cứng
Giữ mềm cơ mặt trong thời gian dây thần kinh hồi phục
Cách làm
Rửa tay sạch, có thể dùng dầu massage trẻ em.
Massage bên liệt là chính, bên lành làm nhẹ để đối xứng.
Trình tự
Trán: vuốt từ giữa trán ra hai bên (5–10 lần)
Vùng mắt: vuốt nhẹ vòng quanh hốc mắt, tránh ấn mạnh
Má: vuốt từ cánh mũi ra ngoài tai
Môi: vuốt từ giữa môi sang hai bên
Hàm: vuốt dọc xương hàm dưới
⏱️ Thời gian: 5–10 phút/lần, 2–3 lần/ngày.
2. Bài tập vận động cơ mặt (chủ động – hỗ trợ)
Áp dụng cho trẻ biết hợp tác (thường >2–3 tuổi).
Với trẻ nhỏ hơn, phụ huynh hỗ trợ nhẹ bằng tay.
Nhóm bài tập cơ bản
Mỗi động tác làm 5–10 lần, trước gương (nếu có).
Nhắm mắt → mở mắt chậm
Nhướng mày → thả lỏng
Cười nhẹ → cười rộng
Chu môi (như thổi nến)
Phồng má → xẹp má
Phát âm chậm: a – e – i – o – u
👉 Nếu bên liệt làm yếu:
Phụ huynh đỡ nhẹ cơ bằng đầu ngón tay,
Không kéo mạnh, không giật.
3. Chăm sóc mắt – cực kỳ quan trọng
Trẻ liệt VII ngoại biên thường nhắm mắt không kín, dễ khô giác mạc.
Hướng dẫn
Dùng nước mắt nhân tạo theo chỉ định bác sĩ.
Khi ngủ:
Có thể che mắt nhẹ bằng gạc sạch nếu cần.
Tránh gió, bụi, quạt thổi trực tiếp vào mắt.
⚠️ Đưa trẻ đi khám mắt nếu:
Mắt đỏ, chảy nước mắt nhiều
Trẻ than đau, cộm, sợ ánh sáng
4. Khô miệng – điều ít được để ý
Một số trẻ có thể:
Khô miệng
Khó nuốt
Dễ sâu răng hơn
Chăm sóc tại nhà
Uống nước từng ngụm nhỏ, nhiều lần
Giữ vệ sinh răng miệng tốt
Tránh thức ăn quá khô, quá cứng
5. Phòng ngừa vấn đề răng miệng lâu dài
Nếu liệt kéo dài:
Thức ăn dễ đọng bên má liệt
Dễ sâu răng, viêm lợi
👉 Phụ huynh nên:
Kiểm tra miệng sau ăn
Chải răng kỹ hơn bên liệt
Khám răng định kỳ
6. Khi nào cần can thiệp chuyên sâu hơn?
Sau 2 tuần không cải thiện
Liệt nặng, không tiến triển
Trẻ lớn, ảnh hưởng phát âm – giao tiếp
👉 Khi đó, bác sĩ sẽ:
Chỉ định vật lý trị liệu chuyên sâu
Phối hợp âm ngữ trị liệu nếu cần
Thông điệp dành cho phụ huynh
Liệt VII ngoại biên ở trẻ đa số có khả năng hồi phục tốt.
Massage và tập đúng giúp:
Giữ cơ khỏe
Giảm biến chứng
Tạo điều kiện cho dây thần kinh phục hồi tự nhiên
Quan trọng nhất: kiên nhẫn – đều đặn – nhẹ nhàng.
