Một số gen phổ biến trong bệnh não động kinh
Một nghiên cứu đoàn hệ dựa trên dân số Scotland (333 trẻ <36 tháng có cơn co giật khởi phát mới) cho thấy: phần lớn các chẩn đoán di truyền tập trung ở một nhóm gen rất giới hạn, dù đây đều là các bệnh lý hiếm gặp (*)
Trong toàn bộ 333 trẻ được làm panel 104 gen, 18 gen được xác định là nguyên nhân gây bệnh, với tần suất như sau:
Nhóm gen gặp nhiều nhất
• PRRT2
• SCN1A
• KCNQ2
• SLC2A1
Nhóm gen gặp mức trung bình
• CDKL5
• PCDH19
• DEPDC5
• SLC6A1
• KCNQ3
• CACNA2D2
• SCN2A
• STXBP1
Nhóm gen gặp rải rác nhưng vẫn quan trọng lâm sàng
• SCN8A
• POLG
• MECP2
• GABRA1
• COL4A1
• CHD2
Điều thú vị là hơn 80% các chẩn đoán di truyền tập trung trong 10 gen phổ biến nhất, phù hợp với kết quả từ nhiều nghiên cứu lớn (Epi25, Lindy et al.). Điều này nghĩa là: dù bối cảnh “bệnh hiếm”, các gen gây bệnh không hề hiếm; chúng lặp lại trên nhiều quần thể khác nhau.
Nghiên cứu cũng chỉ ra các yếu tố dự báo chẩn đoán di truyền:
• Khởi phát cơn trong 6 tháng đầu đời
• Cơn tiêu điểm không sốt là kiểu cơn đầu tiên
• Nhóm DEE có yield >50%
Kết luận
Genetic literacy không đòi hỏi ghi nhớ hàng nghìn gen.
Nó bắt đầu từ việc:
1. Nhận diện nhóm gen phổ biến nhất trong động kinh khởi phát sớm, và
2. Hiểu phổ kiểu hình (phenotypic spectrum) của từng gen.
Khi quen với các gen phổ biến, việc định hướng xét nghiệm, giải thích kết quả và tiên lượng cho gia đình trở nên rõ ràng và hiệu quả hơn.
Tài liệu tham khảo
(*) Symonds JD, Zuberi SM, Stewart K, McLellan A, O'Regan M, MacLeod S, Jollands A, Joss S, Kirkpatrick M, Brunklaus A, Pilz DT, Shetty J, Dorris L, Abu-Arafeh I, Andrew J, Brink P, Callaghan M, Cruden J, Diver LA, Findlay C, Gardiner S, Grattan R, Lang B, MacDonnell J, McKnight J, Morrison CA, Nairn L, Slean MM, Stephen E, Webb A, Vincent A, Wilson M. Incidence and phenotypes of childhood-onset genetic epilepsies: a prospective population-based national cohort. Brain. 2019 Aug 1;142(8):2303-2318. doi: 10.1093/brain/awz195. PMID: 31302675; PMCID: PMC6658850.
