Câu chuyện tình huống

Có một điều mà nhiều phụ huynh có con tăng động giảm chú ý (ADHD) thường gặp:
không phải con “không biết nghe lời”,
mà là con rất khó chờ đợi.

Đi siêu thị vài phút là chạy lung tung.
Ngồi quán ăn thì leo trèo, nghịch phá.
Đứng xếp hàng là bắt đầu mất kiểm soát.

Nhiều phụ huynh sẽ phản xạ bằng cách:
“Ngồi yên!”
“Không được chạy!”
“Con hư quá!”

Nhưng với nhiều trẻ ADHD, những câu nói đó thường không đủ hiệu quả.
Vì não của trẻ khó hình dung “điều gì sắp xảy ra tiếp theo”.

Một cách thường hữu ích hơn là:
kể trước cho trẻ một “câu chuyện tình huống”.

Ví dụ trước khi vào siêu thị:

“Bây giờ mẹ và con sẽ vào siêu thị.
Con sẽ ngồi trên xe đẩy khoảng 15 phút.
Mẹ mua sữa và trái cây.
Sau đó mẹ sẽ tính tiền.
Nếu con chờ được đến cuối, con sẽ được chọn một hộp sữa chua.”

Ngoài ra, thay vì yêu cầu trẻ “ngoan suốt cả buổi”, phụ huynh có thể chia nhỏ nhiệm vụ.

Ví dụ:

• chờ được 5 phút đầu → 1 sticker

• không chạy khỏi mẹ → 1 sticker

• ngồi ăn đến lúc món lên → 1 sticker

Khi đủ số sticker, trẻ có thể đổi lấy một phần thưởng nhỏ:
một hình dán yêu thích,
10 phút chơi,
hay được chọn món ăn/trò chơi mình thích.

Với trẻ ADHD, “đích đến quá xa” thường rất khó cố gắng.
Nhưng những mục tiêu ngắn, rõ ràng và có phản hồi ngay sẽ giúp trẻ hợp tác tốt hơn nhiều.

Nguyên tắc cơ bản là:
trẻ ADHD thường làm tốt hơn khi:

• biết trước chuyện gì sắp xảy ra

• thời gian chờ có điểm kết thúc rõ ràng

• nhiệm vụ được chia nhỏ

• có phần thưởng cụ thể và ngay lập tức

• và được hướng dẫn bằng hình ảnh/câu chuyện thay vì chỉ bị nhắc nhở liên tục

Điều này không làm trẻ “hư hơn”.
Ngược lại, nó giúp trẻ từng bước học được kỹ năng chờ đợi và tự kiểm soát trong môi trường thực tế.

Đôi khi, một câu chuyện ngắn và vài cái sticker trước khi ra ngoài sẽ hiệu quả hơn rất nhiều lần la mắng sau đó.